Lori Papağanı Bakım Rehberi
Bilinen 100'den fazla Lori papağanı ve Loriket türü vardır. Bu bakım rehberi, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli Lori papağanı ve Loriket türlerinin temel bakım ihtiyaçlarını özetlemektedir:
• Sarı sırtlı Lori papağanı (Yellow-backed lory)
• Sarı çizgili Lori papağanı (Yellow-streaked lory)
• Kırmızı Lori papağanı (Moluccan lorisi olarak da bilinir)
• Gökkuşağı Loriketi (Yeşil enseli Lori papağanı olarak da bilinir)
• Swainson (Mavi Dağ) Loriketi
• Goldie Loriketi
Diğer pek çok evcil kuş türünün aksine, Lori papağanları ve Loriketlerin çok özel barınma ve beslenme gereksinimleri vardır. Bu özel ihtiyaçları nedeniyle, bakım süreçleri hakkında bilgi sahibi olmak ve onlara yeterli zamanı ayırmak önemlidir.
Lori papağanları ve Loriketler bazen "fırça dilli papağanlar" olarak adlandırılır. Çünkü dillerinde, vahşi doğada çiçeklerden polen ve nektar toplamalarına yardımcı olan fırça benzeri uçlar bulunur.
Lori Papağanları ve Loriketleri Ele Alma ve Davranış
Kuş sahipleri, Lori papağanı veya Loriketlerinin her gün kafesleri dışında zaman geçirmesine izin vererek onları sosyalleştirmelidir. Ancak kafes dışındayken kuşların kendilerini yaralamamaları veya onlara zarar verebilecek bir şeyle temas etmemeleri için gözetim altında tutulmaları gerekir. Bazı Gökkuşağı Loriketleri kafes tabanında sırt üstü uyurlar. Bu durum kuş sahipleri için endişe verici görünse de aslında tamamen normal bir davranıştır.
Lori papağanları ve Loriketler, özellikle heyecanlı, kafaları karışık veya tehdit altında hissettiklerinde sahiplerini ara sıra hafifçe ısırabilir veya gagalayabilirler. Bu nedenle bu papağanlar çocuklarla gözetimsiz bırakılmamalıdır. Eğer kuş sizi ısırırsa ona bağırmayın. Bu davranışa ilgi göstererek onu teşvik etmiş olursunuz ve bunun tekrarlanma ihtimalini artırırsınız. Isırığa tepki vermek yerine kuşu güvenli bir yere bırakın ve oradan uzaklaşın. Bu hareket kuş için bir "mola" işlevi görür ve ona ısırmanın ilgi çekmek için işe yaramadığını öğretir.
Kuş sahipleri, kuşa yaklaşmadan veya onu ellerine almadan önce mutlaka Lori papağanı veya Loriketin vücut diline dikkat etmelidir. Eğer kuş göz bebeklerini küçültüp odaklıyorsa, kuyruk tüylerini yelpaze gibi açıyorsa veya size doğru hamle yapıyorsa korkmuş, kızgın veya stresli olduğunu anlatıyor olabilir. Bu durumda onu elinize almaya çalışmamalısınız.
Lori Papağanı ve Loriketlerin Özellikleri
• Bakım Zorluğu: Orta Seviye
• Ortalama Ömür: Bakıma ve türe bağlı olarak 15 ila 30 yıla kadar
• Ortalama Yetişkin Boyu: Türe bağlı olarak baştan kuyruk ucuna 13 - 33 cm arası
• Beslenme: Nektar ile beslenen (Nektarivor)
• Minimum Kafes Boyutu: 91 cm (Uzunluk) x 61 cm (Genişlik) x 91 cm (Yükseklik)
İhtiyaç Listesi
Bir Lori papağanı veya Loriketi mutlu ve sağlıklı tutmak için kuş sahiplerinin elinin altında şu temel malzemelerin bulunması gerekir:
• Uygun boyutta kafes (En az 91 cm Uzunluk x 61 cm Genişlik x 91 cm Yükseklik)
• Piyasada satılan hazır nektar ve polen ikamesi (Nektar yemi)
• Piyasada satılan düşük demirli pelet yem
• Kafes taban kağıdı veya diğer kağıt altlıklar
• Yem ve su kapları
• Çeşitli tünekler
• Çeşitli oyuncaklar
• Sprey şişesi (Fısfıs - Nemlendirme ve banyo için)
• Bakım malzemeleri
• Oyun standı (Play gym)
• Mürekkepbalığı kemiği (Kalamar kemiği)
• Kalamar kemiği tutacağı
Kafes Seçimi ve Düzeni
Doğru Kafesi Seçmek
Lori papağanları ve Loriketler son derece hareketli kuşlardır. Bu nedenle onlara oyun oynayabilecekleri, egzersiz yapabilecekleri ve rahatça uçabilecekleri büyüklükte bir kafes sağlamak çok önemlidir. Tek bir yetişkin kuş, boyutları en az 91 cm (Uzunluk) x 61 cm (Genişlik) x 91 cm (Yükseklik) olan bir kafeste barındırılmalıdır.
Kuşun kaçmasını veya başını sıkıştırmasını önlemek için tel aralığı yaklaşık 1.2 cm veya daha dar olmalıdır. Bu zeki canlılar kaçma girişimleriyle tanındığından, dışarı çıkıp kendilerini yaralamalarını önlemek için kafes kapılarının güvenli bir şekilde kilitlendiğinden emin olun. Her zaman mümkün olan en büyük kafesi tercih edin.
Önerilen Ürünler: A&E Cage Company Uçuş Kafesi ve Standı, Prevue Pet Products Standlı ve Oyun Alanlı Uçuş Kafesi gibi modeller veya benzer "Salma Kafes" modelleri uygundur.
Uyarı: Ev yapımı kafesler veya ahşap ve galvanizli telden yapılmış kafesler önerilmez. Ahşap malzeme Lori papağanı dışkısını emer ve bakteri üretir. Galvanizli teller ise kuşlar kemirdiğinde çinko zehirlenmesine yol açabilecek toksik maddeler içerir.
Kafes Kurulumu ve Konumu
Lori papağanları ve Loriketler, 18°C ile 27°C arasındaki ortalama ev sıcaklıklarında rahattırlar. Ani sıcaklık değişimlerine karşı dikkatli olunmalıdır. Kafesler doğrudan zemine konulmamalı, cereyansız, iyi aydınlatılan ancak doğrudan klimaya veya kalorifere maruz kalmayan bir yerde olmalıdır. Ayrıca kedi ve köpek gibi diğer evcil hayvanların ulaşamayacağı bir yerde durmalıdır.
Bu kuşlar son derece sosyal oldukları için kafeslerini evin en hareketli ve insan trafiğinin yoğun olduğu (örneğin oturma odası) bir yerine koymak en iyisidir. Ancak kuşlar asla mutfakta barındırılmamalıdır. Çünkü yemek buharları, özellikle teflon tava dumanı ve ocak dumanı solunduğunda kuşlar için ölümcüldür.
Kafesin hiçbir parçasının veya oyuncakların kurşun, çinko, kurşun bazlı boya, galvanizli metal veya diğer toksik maddelerden yapılmadığından emin olun. Bu maddeler yutulduğunda ciddi sağlık sorunlarına yol açar.
Kafes Arkadaşları
Lori papağanları ve Loriketler son derece bölgeci oldukları ve diğer kuşlarla kavga edecekleri için her zaman tek başlarına (tek bir kafeste) barındırılmalıdır. Farklı hayvan türlerini asla aynı kafese koymayın.
Taban Malzemesi ve Aydınlatma
Lori papağanları nektar ile beslendikleri için sulu dışkılarlar. Bu yüzden kafesin tabanında, dışkının kuşun ayaklarına temas etmemesi için çıkarılabilir bir metal ızgara bulunmalıdır. Kafesin en altındaki sürgülü tavaya kafes taban kağıdı veya kağıt bazlı altlıklar serilmelidir. Bu önlem ortamı temiz tutmaya yardımcı olur ve tozu en aza indirir.
Aydınlatma ve UV İhtiyacı: Kuşların diyetlerindeki kalsiyumu emebilmeleri için derilerinde D vitamini üretmelerini sağlayan Ultraviyole (UV) ışığına ihtiyaçları vardır. Pencere camları UV ışığını filtrelediği için kafesi pencere kenarına koymak yeterli değildir. Bunun yerine, kuşlar gözetim altında olmak şartıyla kaçamayacakları bir kafesle günde bir süre dışarı çıkarılarak doğal güneş ışığı alabilirler. Ancak doğrudan yakıcı güneşte bırakılmamalıdır.
UV ihtiyacını karşılamak için kafesin üzerine kuşlar için özel olarak tasarlanmış tam spektrumlu bir UV lambası yerleştirilebilir ve günde 10-12 saat açık tutulabilir. UV lambaları kuşun tüneğinden yaklaşık 30-45 cm uzakta olmalıdır. Ampullerin etkisi zamanla azaldığı için her 6 ayda bir yenilenmelidir.
Dekor ve Aksesuarlar
Tünekler
Lori papağanlarının ayak egzersizi yapabilmeleri ve baskı yaralarının oluşumunu önlemek için farklı boyut, yükseklik, doku ve malzemelerdeki tüneklere ihtiyacı vardır.
Tüneklerin çapı yaklaşık 1.2 cm ile 2 cm arasında olmalıdır. Eğer tüneğin çapı çok geniş olursa kuş tüneği düzgün kavrayamaz. Bu da düşmelere ve diğer ciddi yaralanmalara yol açabilir. Beton (törpülü), ahşap, örgü halat ve doğal ağaç dalları tünekler için uygun malzemelerdir.
Zımparalı tünekler ve zımparalı tünek kılıfları önerilmez. Çünkü bunlar kuşun ayak tabanında ağrılı tahrişlere neden olabilir. Kum veya çakıl kaplı tüneklerden de kaçınılmalıdır çünkü kuşlar bu parçaları koparıp yutabilirler. Tünekleri asla yem veya su kaplarının üzerine yerleştirmeyin, aksi takdirde dışkılar kapların içine düşecektir.
Yem ve Su Kapları
Pelet yem, nektar ve su ayrı kaplarda sunulmalıdır. Su kapları kuşun içinde banyo yapabileceği kadar geniş olmalıdır. Bakteri üremesini önlemek için kaplar her gün iyice yıkanmalı ve durulanmalıdır.
Oyuncaklar
Lori papağanları ve Loriketler son derece hareketli ve meraklı kişilikleriyle tanınırlar. Kuş sahipleri çeşitli oyuncaklar sunarak kuşlarının zihnini canlandırmalıdır. Oyuncaklarla fiziksel aktiviteyi teşvik etmek, kuşun sahibiyle bağ kurmasına yardımcı olmanın yanı sıra zararlı alışkanlıkların önlenmesine de yardımcı olabilir.
Oyuncaklar karton, kağıt, yumuşak ahşap veya kuşların koparıp yutamayacağı kadar sert plastikten yapılmış olabilir. İlgiyi canlı tutmak için oyuncaklar farklı renk, şekil ve dokularda olmalıdır. Sıkılmayı önlemek için oyuncakları düzenli olarak dönüşümlü kullanın.
Oyuncaklarda kolayca koparılıp yutulabilecek küçük parçalar bulunmamalıdır. Yaralanmaları önlemek için oyuncakların kafes içine güvenli bir şekilde tutturulduğundan emin olun.
Kalamar Kemiği (Mürekkep Balığı Kemiği)
Kalamar kemikleri kuşun diyetine kalsiyum ve diğer iz mineralleri eklemenin harika bir yoludur. Kalsiyum; kuşların kemiklerini, gagalarını, tırnaklarını ve tüylerini güçlü ve sağlıklı tutmaya yardımcı olan hayati bir besindir. Bir kalamar kemiği tutacağı, kemiğin sabit durmasını sağlar ve kırıntıların kafes dışına dökülmesini önlemeye yardımcı olur.
Lori Papağanı Bakımı ve Temizliği
Kuş sahipleri Lori papağanı veya Loriketlerinin kafesini günlük olarak temizlemeli (noktasal temizlik), kirlenmiş malzemeleri ve yenmemiş gıdaları almalıdır. Su ve yem kapları her gün yıkanmalıdır. Taban malzemesi, altlık ve kafes kağıtları haftada en az bir kez değiştirilmelidir.
Kuşların solunum sistemleri havadaki kimyasallara karşı hassas olduğundan kafes temizliğinde sadece evcil hayvanlar için formüle edilmiş temizlik maddeleri kullanılmalıdır.
Kafes Temizliği İçin İzlenecek Adımlar:
• Kuşu, farklı bir hava sahasındaki güvenli bir ortama alın.
• Eski taban malzemesini, altlığı ve aksesuarları kafesten çıkarın.
• Kafesi ve aksesuarları yıkamak için bir kuş kafesi temizleyicisi veya %3'lük çamaşır suyu çözeltisi kullanın.
• Kafesi ve aksesuarları suyla iyice durulayın. Temizlik maddesinden kalan tüm kalıntıların giderildiğinden emin olun.
• Yeni taban malzemesini yerleştirmeden önce kafesin tamamen kurumasını bekleyin.
• Kuşu temizlenmiş kafesine geri koyun.
Oyuncak ve Tünek Değişimi: Tünekler, kaplar ve oyuncaklar yıprandığında veya hasar gördüğünde yenilenmelidir. Sıkılmayı önlemek için eski oyuncakları düzenli olarak yenileriyle değiştirin. Kuşlar alışkanlıklarına bağlı canlılar olduklarından ve değişiklikten bazen strese girebildiklerinden, yeni oyuncaklar tek tek (alıştıra alıştıra) tanıtılmalıdır.
Lori Papağanı Beslenmesi
Lori papağanları ve Loriketler için dengeli ve besleyici bir diyet şunlardan oluşur:
• Suyla karıştırılan yüksek kaliteli, hazır toz nektar veya polen ikamesi.
• Lori papağanları için formüle edilmiş düşük demirli pelet yem.
Nektar ve polen ikameleri; peletlerden, meyvelerden ve sebzelerden ayrı bir kapta sunulmalıdır.
Önemli Uyarı: Nektar diyetleri şeker açısından yüksektir ve suyla karıştırıldığında hızla bozulur. Kuş sahipleri her gün taze nektar karışımı hazırlamalı ve birkaç saat içinde kuşun kafesinden almalıdır.
Lori papağanları ve Loriketler düşük demir içeren peletlerle sağlıklı beslenirler. Pelet mamaların demir seviyesinin 100 ppm'den (100 mg/kg) az olduğundan emin olun.
Meyve ve Sebzeler: Sınırlı miktarda verilmeli, tüm meyve ve sebzeler kuşbaşı doğranmalıdır.
Yasaklar: Lori papağanlarına narenciye (turunçgiller) veya çilek, kavun ve papaya gibi C vitamini açısından zengin meyve ve sebzeler vermeyin. Bu gıdalar demir emilimini artırır. Bu da Lori papağanları ve Loriketler için zehirli olabilir.
Verilebilecekler: Havuç, tatlı patates, brokoli, mısır, kabak ve balkabağı küçük miktarlarda verilebilir.
Bozulma: Yenmemiş meyve ve sebzeler 10 saat sonra atılmalıdır. Aksi takdirde bozulabilir ve yenildiğinde enfeksiyona neden olabilir.
Su: Her zaman taze ve temiz su bulundurulmalı, su günlük olarak değiştirilmelidir.
Beslenme Kuralları ve Uyarılar
• Demir Depo Hastalığı: Lori papağanları diyetlerindeki fazla demire karşı hassastırlar ve yüksek demirli gıdalar tükettiklerinde "Demir Depo Hastalığı" geliştirebilirler. Bu hastalık karaciğer ve kalp kasında demir birikmesine, ardından karnın şişmesine ve solunum güçlüğüne neden olur. Şüphelenilen durumlarda derhal kanatlılardan anlayan bir veterinere başvurulmalıdır.
• Tohum/Çekirdek Vermeyin: Diğer papağanların aksine Lori papağanları vahşi doğada tohum yemezler. Mideleri tohum içlerini ezecek ve sindirecek kadar kaslı değildir.
• Vitamin Takviyesi: Nektar ve pelet yemden oluşan dengeli bir diyetle beslenen sağlıklı Lori papağanlarının ek vitamin veya minerale ihtiyacı yoktur.
• Toksik Gıdalar: Çikolata, kafein, alkol veya tohum yutmalarına izin vermeyin. Bunlar toksiktir, ölüme veya ciddi hastalığa neden olabilir. Yağ, şeker veya tuz oranı yüksek atıştırmalıklardan kaçının.
Tımar ve Bakım (Grooming)
• Dışkı Durumu: Diğer papağanlara kıyasla Lori papağanları doğal ve yüksek nemli diyetlerine uyum sağlamış daha kısa sindirim yollarına sahiptir. Bu nedenle daha sık ve daha sulu dışkı yapma eğilimindedirler. Bu bir ishal belirtisi değil, fizyolojik bir durumdur.
• Mantar Riski: Bozulmuş nektar ve polen tüketen kuşlarda mide-bağırsak sisteminde yaşamı tehdit eden maya (mantar) enfeksiyonları gelişme riski daha yüksektir.
• Teflon Zehirlenmesi (Hayati Uyarı): Yapışmaz tavalar ve Teflon™ gibi yapışmaz kaplamalı ev aletlerini kullanmaktan kaçının. Isıtıldığında yayılan dumanlar kuşlar için öldürücüdür.
Kanat Ayarı: Kanat ayarı, kuşun yükselmesini ve uçup gitmesini geçici olarak engeller. Doğru yapılmış bir kanat ayarı, kuşun yükselmeden güvenli bir şekilde yere süzülmesini sağlar. Sadece eğitimli bir profesyonel veya bu konuda eğitim almış kişiler kanat ayarı yapmalıdır. Yanlış kesim ciddi yaralanmalara neden olabilir. Tüyler tekrar uzadıkça işlemin birkaç ayda bir tekrarlanması gerekir.
Banyo: Lori papağanlarının içinde banyo yapabilecekleri büyüklükte bir su kabı olmalıdır. Kendi kendine banyo yapmayan kuşlar haftada birkaç kez temiz bir sprey şişesiyle ılık su sıkılarak nazikçe nemlendirilebilir.
Tırnak Bakımı: Tırnaklar ihtiyaca göre kesilmelidir. Yaralanmaları önlemek için tırnaklar bir profesyonel veya veteriner tarafından kesilmelidir. Kanama olursa durdurmak için kan taşı tozu kullanılabilir.
Gaga Bakımı: Çoğu kuşun gagasının kesilmesine gerek yoktur, günlük kullanımla gaga formunu korur. Karaciğer hastalığı veya travma gibi altta yatan nedenler anormal gaga uzamasına neden olabilir, bu duruma veteriner müdahale etmelidir.
Veteriner Bakımı
Lori papağanları ve Loriketler yılda bir kez veteriner kontrolünden geçmelidir. Muayenenin bir parçası olarak veterinere evdeki kafesin, diyetin ve malzemelerin fotoğrafları gösterilebilir.
Sağlıklı Bir Lori Papağanının İşaretleri:
• Temiz, berrak ve parlak gözler
• Temiz burun delikleri
• Simetrik, bütünlüğü bozulmamış ve düzgün hareket eden gaga
• Tam, temiz ve parlak tüyler
• Güçlü ve eşit kavrayan temiz ayaklar
• Temiz popo (kloaka/vent) bölgesi
• Kanatların tam ve eşit hareket kabiliyeti
• Tutarlı (düzenli) dışkılama
• Dışa dönük/sosyal tavır
Ne Zaman Veterineri Aramalısınız?
• Göz veya burun akıntısı
• Aşırı uzamış gaga veya kırıklar
• Tüy yolma, kanayan tüyler, düzensiz tüy uzaması
• Kaşınma
• Ayak kavrama kaybı ve/veya tünekten düşme
• Ayak yaraları veya bir ayağını kullanamama
• Popo çevresinde ıslak tüyler veya akıntı
• Aşırı sulu veya anormal renkli dışkı
• Topallama, kanadı veya ayağı kullanamama
• İştah kaybı ve kusma
• Ötmememe, sessizlik ve saklanma
• Tüyleri sürekli kabartma
• Hızlı nefes alma, hırıltı veya hapşırma
• Başın yana eğilmesi (Head tilt)
Yaygın Hastalıklar
• Gaga ve Tüy Hastalığı (PBFD)
• Yavaş kursak boşalımı
• Tüy yolma veya diğer anksiyete/can sıkıntısı davranışları
• Klamidya (Psittacosis)
• Tyzzer hastalığı (Clostridium)
• Maya / Mantar enfeksiyonları (Candida)
• Gaga uzaması
• Travma
• Ağır metal zehirlenmeleri
• Teflon zehirlenmesi
• Kanser